wejście

welcome

News

Seminarium fundraisingowe. Dziękujemy, że byliście z nami!

W piątek, 12 września 2014 r. w Instytucie Europejskim w Łodzi odbyło się seminarium fundraisingowe Zanim wyciągniesz rękę (po)daj dłoń – czyli o pozyskiwaniu darczyńców. Zgromadziliśmy ponad 80 przedstawicieli organizacji pozarządowych z całej Polski.

Celem seminarium było przedstawienie sposobów, w jaki organizacje pozarządowe mogą szukać darczyńców. – Chcieliśmy pokazać członkom NGOs-ów z całego kraju jak pozyskiwać fundusze na realizację swojej misji. Cieszy nas, że przybyło tak wielu uczestników z różnych organizacji – mówi Ilona Pietrzak, menedżerka Centrum KLUCZ. – Mamy nadzieję, że dzięki współpracy z czołowymi polskimi i niemieckimi specjalistami od fundraisingu pokazaliśmy, że każda organizacja może i powinna dążyć do niezależności finansowej.

W czasie seminarium  zaprezentowały się osoby, które mają różnorodne doświadczenie w działaniach fundraisingowych. Naszymi gośćmi byli: Becky Ann Gilbert (Niemieckie Stowarzyszenie Fundraisingu), Miriam Wagner-Long (Niemieckie Stowarzyszenie Fundraisingu), Martyna Żak (Instytut Fundraisingu), Sylwia Kobayashi (SENTIO. Pracownia Coachingu i Fundraisingu), Rafał Górski (Grupa INSPRO Sp. z o.o.), Franciszek Niemyski (Gnyszka Fundraising Advisors, Towarzystwa Biznesowe), Adam Bakalarz (PolakPotrafi.pl) oraz Robert Kawałko (Polskie Stowarzyszenie Fundraisingu).

Wydarzenie składało się z dwóch części. Pierwszą było siedem równolegle przeprowadzonych warsztatów, na których nasi eksperci omawiali z uczestnikami zagadnienia z różnych obszarów fundraisingu. Następnie odbyła się debata, której moderatorką była Sylwia Kobayashi (SENTIO. Pracownia Coachingu i Fundraisingu). Przez półtorej godziny goście rozmawiali m.in. o pozyskiwaniu darczyńców biznesowych i indywidualnych. Odbyły się także dwie mini-debaty, w tym jedna z wykorzystaniem nowoczesnego narzędzia ZING. Uczestnicy rozmawiali o pozyskiwaniu funduszy na działania fundraisingowe oraz zastanawiali się, jak zajmować się darczyńcą, na co dzień. Uczestnicy otrzymali garść praktycznych rad, które będą mogli wykorzystać w swojej działalności.

Patronat honorowy nad seminarium objęli: Minister Pracy i Polityki Społecznej Pan Władysław Kosiniak-Kamysz oraz Marszałek Województwa Łódzkiego Pan Witold Stępień. Partnerami wydarzenia byli: DFRV (Niemieckie Stowarzyszenia Fundraisingu), Instytut Fundraisingu, SENTIO. Pracownia Coachingu i Fundraisingu, Grupa INSPRO Sp. z o.o., Gnyszka Fundraising Advisors, PolakPotrafi.pl, Towarzystwa Biznesowe oraz Polskie Stowarzyszenie Fundraisingu. Patronami medialnymi byli: TVP Łódź, portal ngo.pl, agencja PR Publicon oraz „Fundraising. Magazyn o zarządzaniu i filantropii”.

Dziękujemy Państwu za udział w seminarium fundraisingowym Zanim wyciągniesz rękę (po)daj dłoń – czyli o pozyskiwaniu darczyńców.

Dziękujemy za Państwa zainteresowanie i zaangażowanie.

Dziękujemy za burzliwe dyskusje i za nowe doświadczenia, które dzięki Państwu zdobyliśmy.

Zapewniamy – jeszcze będzie okazja się spotkać!

 

Materiały, które mogą Ciebie zainteresować:

 

więcej
Szkolenie: Innowacje w pozyskiwaniu funduszy dla ngo. Zapraszamy!

By tworzyć stabilne budżety, liderzy ngo muszą zmienić sposób myślenia strategicznego i działania operacyjnego. Muszą szukać synergii pomiędzy 5 źródłami pozyskiwania funduszy. Nie wystarczy dobre serce. Nie wystarczą konkursy grantowe lub 1% . Nie wystarczą darczyńcy indywidualni. 

CZAS NA ROZWÓJ. CZAS NA SYNERGIĘ. CZAS NA WYGRANĄ :-)

 

misja_innowacja_synergia

 

Zapraszamy na praktyczne, 2-dniowe warsztaty o pozyskiwaniu  funduszy dla ngo.

Poznasz sposoby na łączenie 5 źródeł pozyskiwania funduszy: darczyńców instytucjonalnych, darczyńców indywidualnych, darczyńców biznesowych, działalności gospodarczej i kapitału żelaznego.

Nauczysz się wykorzystywać w praktyce, m.in. Business Model Canvas – narzędzie opisane w bestsellerze Alexandra Osterwaldera „Tworzenie modeli biznesowych”. Ponadto, Lean Canvas – narzędzie opisane w książce Asha Maurya „Metoda Running Lean”.

Otrzymasz „Skrzynkę narzędziową”, zawierającą m.in. poradnik „Centrum KLUCZ” dla przedsiębiorców społecznych, poradnik „Kuźnia Kampanierów”, zawierający teksty Pawła Tkaczyka i szablon do pracy nad modelem samofinansowania Twojej organizacji.

 

wyjdz_ze_strefy_komforu

 

 

KORZYŚCI DLA CIEBIE!

Poznasz, sprawdzone w praktyce narzędzia pozyskiwania funduszy, które pomogą Ci:

  1. Dostrzec szanse i potencjał w synergii 5 źródeł pozyskiwania funduszy: darczyńców instytucjonalnych, indywidualnych, biznesowych oraz działalności gospodarczej i kapitału żelaznego.
  2. Generować modele inicjatyw społecznych z Business Model Canvas i Lean Canvas.
  3. Projektować wartość oferowaną klientom z Value Proposition Canvas.
  4. Projektować nowe kierunki strategiczne.
  5. Testować i rozwijać własny model samofinansowania działalności.

 

Szkolenie poprowadzi Rafał Górski

Rafał Górski

Prezes Zarządu Fundacji Instytut Spraw Obywatelskich oraz Grupy INSPRO Sp. z o.o. Społecznik i przedsiębiorca zaangażowany w działalność innowacyjną od 1995 roku. Dyplomowany doradca biznesowy (Dyplom nr DB_15/2013, Departament Pożytku Publicznego MPiPS). Pomaga zarządom fundacji i stowarzyszeń w ekonomizacji oraz wprowadzaniu zmian zwiększających zyski organizacji. Dotychczas zrealizował kilkadziesiąt projektów w obszarze szkoleń, doradztwa i coachingu strategicznego i operacyjnego. Moderuje warsztaty i sesje kreatywne, m.in. z wykorzystaniem australijskiej metodologii ZING.

Zainteresowany? Czytaj więcej na STRONIE SZKOLENIA.

więcej
Test windy – zaprezentuj się w 2 minuty!

Aby szybko i skutecznie przedstawić swoją organizację, wykorzystaj test windy. Wyobraź sobie, że sponsor lub darczyńca, którego chcesz przekonać do swojej idei, ma czas wysłuchać Cię tylko podczas przejażdżki windą. Dodamy, że standardowo taka „podróż” trwa tylko 2 minuty! Jak tego dokonać?

Zadaj sobie 6 poniższych pytań, a odpowiedzi na nie złożą się na idealną prezentację Twojej organizacji. Pamiętaj, żeby być zwięzłym – niech Twoja wypowiedź nie przekroczy 200 słów.

Gotowy na przejażdżkę windą? To zaczynamy!

  1. Kim jesteśmy? Jaka jest misja naszej organizacji? – powiedz jak się nazywacie, jak długo działacie, przedstaw Waszą misję i długofalowe cele.
  2. Co oferujemy? Co robimy dla innych? – opisz Waszą podstawową działalność i główne obszary, w których działacie.
  3. W jakim obszarze działamy? Jakie są potrzeby w tym obszarze? – rozwiń poprzedni punkt: omów obszar Waszej działalności, sytuację rynku w tym obszarze, pokaż problemy w ujęciu statystycznym.
  4. Kto jest naszym beneficjentem? Dla kogo działamy? Komu pomagamy? – opowiedz na czyją rzecz i w czyim imieniu działacie.
  5. W jaki sposób możesz nam pomóc? – opisz swoje oczekiwania wobec sponsora lub darczyńcy.
  6. Jakie odniesiesz korzyści ze współpracy z nami? – przedstaw co zrobicie, dzięki otrzymanemu wsparciu i omów korzyści, jakie odniesie sponsor lub darczyńca (wymierne i emocjonalne).

Myślisz: „Gdzie mi się to przyda? Przecież nie jeżdżę na co dzień windą!”.

Nie jeździsz windą, ale często jesteś w sytuacji, kiedy musisz w krótkim czasie podać jak najwięcej informacji o swojej organizacji. Wykorzystuj test windy w czasie rozmów telefonicznych (szczególnie tych pierwszych, i szczególnie w tych ze sponsorami, darczyńcami, znanymi osobami, mediami), w prezentacjach, na swojej stronie internetowej i na ulotkach.

Powodzenia! :)

 

Test windy

więcej
Pobierz poradnik Centrum KLUCZ

Poradnik został przygotowany w ramach inicjatywy Centrum KLUCZ realizowanej przez Instytut Spraw Obywatelskich (INSPRO). Misją Centrum KLUCZ jest promowanie i rozwijanie przedsiębiorczości społecznej, w szczególności zaś wspieranie organizacji społecznych w procesie budowania niezależności finansowej oraz suwerenności. Dbamy, by z sukcesem wdrażać w życie ideę BYĆ i MIEĆ, by łączyć pasje, marzenia i przygodę z prowadzeniem biznesu.

W publikacji znajdziesz rozmowy z opiekunami spółdzielni socjalnych, którzy podzielili się swoimi refleksjami na temat współpracy ze spółdzielcami, wyzwaniami oraz radościami, jakich doświadczali przez ponad rok codziennego współdziałania. Nie mogło zabraknąć także rozmów z przedsiębiorcami społecznymi, ich refleksji nt. procesu tworzenia i funkcjonowania firmy społecznej.

Poradnik zawiera również część praktyczną, w której zebrane zostały nasze doświadczenia związane z procesem tworzenia i wspierania spółdzielni socjalnych, a także wywiad z Prezesem INSPRO i Grupy INSPRO Sp. z o.o., który opowiada o tym, jak rozpoczęła się nasza droga do wypracowywania własnych środków.

Ponadto prezentujemy kilka artykułów autorstwa Pawła Tkaczyka, które zapewne będą garścią inspiracji dla rozpoczynających/prowadzących firmy społeczne i nie tylko.

Zapraszamy do lektury i współpracy!

Pobierz poradnik Centrum KLUCZ

więcej
Dzień Pracy w Domu – zapraszamy wszystkich Łodzian!

Dom to Praca wraz z Centrum Zrównoważonego Rozwoju zapraszają wszystkich Łodzian do udziału w Dniu Pracy w Domu, który odbędzie się 31 sierpnia na Księżym Młynie. Celem wydarzenia jest stworzenie przestrzeni do tego, by mówić o pracy domowej, docenić ją i osoby, które ją wykonują. Organizatorzy chcą pokazać, że jest ona niezwykle ważną a jednocześnie zbyt często pomijaną w sferze publicznej częścią życia.

 

Dzień Pracy w Domu będzie składać się z dwóch części: gry terenowej na Księżym Młynie – zabawy dla rodzin i mieszkańców Łodzi oraz Gali wręczenia nagród Diamentowego Rondla – podsumowania gry, wręczenia upominków uczestnikom, losowania nagród oraz uhonorowania dwóch osób publicznych, które doceniają nieodpłatną pracę domową.

Partnerem Głównym Dnia Pracy w Domu została firma Aviva, która wspiera kobiety poprzez program „Mamy pracę dla Mam”. Dzięki niemu Aviva stwarza możliwość pracy, rozwoju, realizowania własnych zawodowych aspiracji Mamom. Pomaga skutecznie godzić dwie ważne sfery: pracę zawodową oraz pracę w domu.

Chcesz wziąć udział w naszej grze? Zapraszamy!

Co musisz zrobić?

  1. Zebrać 2-5 osobową drużynę;
  2. Każda z osób rejestruje się w formularzu zgłoszeniowym poprzez stronę: https://dzienpracywdomu.evenea.pl
  3. Każda z osób wpisuje nazwę Waszej drużyny – tak, by łatwo było Was zidentyfikować.

Zabawę zaczynamy 31 sierpnia o 13.30 w kawiarni Tubajka w Parku Źródliska.

 

domtopraca

więcej
Specjalnie dla Was bezpłatne doradztwo księgowo-podatkowe!

Zapraszamy Was na spotkania z fachowym doradcą w dziedzinie księgowości oraz podatków. Naszą propozycję kierujemy do osób indywidualnych i przedstawicieli grup nieformalnych zainteresowanych działaniami w obszarze ekonomii społecznej oraz przedstawicieli podmiotów ekonomii społecznej (np. organizacji pozarządowej, spółdzielni socjalnej, itd.).

Spotkania odbywać się będą w biurze Instytutu Spraw Obywatelskich we środy w godzinach 15:00 – 17:00, a w wyjątkowych sytuacjach, po wcześniejszym ustaleniu, w innym terminie. Aby odbyć spotkanie doradcze należy wcześniej skontaktować się z Iloną Pietrzak  (e-mail: ilona.pietrzak@inspro.org.pl; tel. 519 300 631, 42 630 17 49) w celu umówienia terminu oraz zakresu doradztwa.

 

Naszym doradcą jest pani Emilia Jałoszyńska.

Emilia Jałoszyńska

Emilia Jałoszyńska

Absolwentka Uniwersytetu Łódzkiego Wydziału Zarządzania o specjalizacji rachunkowość i zarządzanie finansami. Od lat zajmuje się kompleksową obsługą księgowo-podatkową. Posiada 10-letnią praktykę zawodową. Swoje doświadczenie zdobywała współpracując z różnymi podmiotami, w tym organizacjami non profit. Prowadziła księgi rachunkowe spółek, fundacji i stowarzyszeń, sporządzała roczne sprawozdania finansowe, rozliczała projekty współfinansowane z środków unijnych, współuczestniczyła w badaniu sprawozdań finansowych oraz audytach zewnętrznych projektów. Aktualnie aplikant na biegłego rewidenta i jednocześnie księgowa. Na bieżąco uzupełnia i udoskonala swoją wiedzę oraz umiejętności zawodowe. Prywatnie wolny czas spędza aktywnie, lubi nowe wyzwania. Nie wyobraża sobie życia bez książek, muzyki, kina, dobrej kuchni i podróży. Jej sposobem na relaks po ciężkim dniu jest szydełko i włóczka.

 

Zapraszamy do zapoznania się z regulaminem doradztwa.

więcej
Zanim wyciągniesz rękę (po)daj dłoń – czyli o pozyskiwaniu darczyńców. Pierwsze seminarium fundraisingowe w Łodzi!

Zapraszamy Was na bezpłatne seminarium fundraisingowe Zanim wyciągniesz rękę (po)daj dłoń, czyli o pozyskiwaniu darczyńców. Wydarzenie odbędzie się 12 września 2014 r. w Łodzi. W czasie seminarium chcemy zaprezentować narzędzia i obszary fundraisingu, które pozwalają efektywnie pozyskiwać środki na misję organizacji. Przedstawimy możliwości fundraisingu i ścieżki, które prowadzą do osiągnięcia trwałych rezultatów.

Nasze wydarzenie będzie składać się z dwóch części: pierwszą stanowią wyjątkowe warsztaty, które dla uczestników poprowadzą czołowi polscy fundraiserzy oraz członkowie DFRV (Niemieckiego Stowarzyszenia Fundraisingu). W trakcie drugiej części odbędzie się debata na temat budowania przez organizacje społeczne relacji z darczyńcami.

Co zyskasz, będąc na seminarium:

  • Poznasz narzędzia fundraisingowe, które pomogą Twojej organizacji realizować misję;
  • Przetestujesz jedno z nich w praktyce;
  • Spotkasz czołowych polskich i niemieckich fundraiserów.

Nasze wydarzenie będzie okazją do spotkania osób mających różnorodne doświadczenie w działaniach fundraisingowych. Wśród gości będą:

Becky Ann Gilbert – Członkini DFRV, pracuje w Europejskiej Szkole Zarządzania i Technologii. W 2005 r. założyła Sekcję Fundraisingu Na Rzecz Kultury i Sztuki. Była konsultantką ds. PR w amerykańskim Ministerstwie Kultury i w Smithsonian Institution w Waszyngtonie. Zarządzała działem fundraisingu w Deutsche Museum w Monachium, gdzie była odpowiedzialna za pozyskiwanie darowizn, sponsorów i sympatyków. Kierowała działem komunikacji Domu Kultur Świata w Berlinie.

Miriam Wagner-Long - ukończyła Zarządzanie Organizacjami Non-profit, od kwietnia 2014 r. jest wiceprzewodniczącą DFRV. Swoje zainteresowanie fundraisingiem rozwijała w USA, gdzie pracowała z organizacjami non profit przez 7 lat. Oddolne inicjatywy oraz wydarzenia wzmacniające relacje z darczyńcami (friendraising) są jej specjalnościami. Zarządza działem non profit w Agentur Zielgenau GmbH.

Sylwia Kobayashi – Coach, Konsultant i Fundraiser z ponad 20 letnim doświadczeniem w marketingu i fundraisingu. Na własnej skórze sprawdziła jak działa (lub nie) proszenie o darowizny darczyńców indywidualnych (na ulicy – F2F, w listach – DM, przez Internet, telewizję lub osobiście), a także sprawdziła jak zawierać efektywne partnerstwa korporacyjne. Namawia organizacje do strategicznego planowania, do testowania i do przeliczania planów na konkretne budżety. Prowadzi Pracownię Coachingu i Fundraisingu SENTIO bo wierzy, że polskie NGO’sy mogą być bogate i robić to o czym marzą.

Martyna Żak – założycielka Instytutu Fundraisingu, konsultant i trener. Od ponad 15 lat związana z branżą marketingu oraz fundraisingu. Pracowała w największej na świecie, prywatnej organizacji non-profit: Stowarzyszeniu SOS Wioski Dziecięce, gdzie pełniła funkcję Dyrektora Marketingu i Fundraisingu. Specjalizuje się w fundraisingu skierowanym do darczyńców indywidualnych oraz firm, ze szczególnym uwzględnieniem kampanii marketingu bezpośredniego oraz kampanii multichannelowych. Obecnie prowadzi Instytut Fundraisingu w Polsce.

Rafał Górski – prezes Instytutu Spraw Obywatelskich i Grupy INSPRO Sp. z o.o. Specjalizuje się w dobrym zarządzaniu i wprowadzaniu zmian w każdych okolicznościach. W pracy menedżerskiej, coachingowej i szkoleniowej wykorzystuje idee, metody oraz narzędzia pochodzące z różnych światów, m.in. biznesu, organizacji społecznych, sportu, zakonów i wojska.

Robert Kawałko – Od 2000 roku prowadzi firmę doradczą specjalizującą się w PR, fundraisingu, szkoleniach i doradzaniu organizacjom. Jest inicjatorem i współzałożycielem Polskiego Stowarzyszenia Fundraisingu, pełnił funkcję wiceprezesa Europejskiego Stowarzyszenia Fundraisingu. Doradza działom fundraisingu w kilku organizacjach pozarządowych, publikuje artykuły i poradniki.

Jakub Sobczak – Jest założycielem pierwszej polskiej platformy społecznościowego finansowania ciekawych inicjatyw – PolakPotrafi.pl, dzięki której pozytywnie udało się sfinansować ponad 400 projektów na łączną kwotę prawie 4 000 000 PLN. Jest miłośnikiem krótkofalarstwa, języków obcych, a także lotnictwa – wkrótce planuje zostać pilotem. W życiu kieruje się regułą „Twoje myśli kreują Twoją rzeczywistość”.

Franciszek Niemyski – kierownik zespołu fundraiserów Gnyszka Fundraising Advisors, networker Towarzystwa Biznesowego Warszawskiego. W pracy fundraisera korzysta z ponad 8-letniego doświadczenia działalności w szerokim spektrum organizacji pozarządowych. Specjalista od networkingu, prowadzi spotkania trzech grup Towarzystwa Biznesowego w Warszawie i wspiera rozwój grup networkingowych w całej Polsce. Pomysłodawca i realizator spotkań z cyklu Business Evening oraz Klubu Towarzystw Biznesowych. W przeszłości zawodowo związany również z samorządem terytorialnym.

Chcesz wiedzieć więcej? Możesz przejść do STRONY KONFERENCJI bądź zapisać się już teraz!

 


weź udział

 

Patroni_Seminarium_FR

 

więcej
Branże przyszłości ekonomii społecznej – od śmieci i energii po ekonomię bez pieniądza

Gospodarowanie odpadami, lokalna ekonomia społeczna, bartery i społeczne sieci wymiany. Przyjrzyjmy się tendencjom zmian, jakie będą zachodzić w polskiej ekonomii społecznej – pisze Kamil Fejfer dla portalu Ekonomiaspoleczna.pl .

O tym, jak trudne jest prognozowanie dotyczące przyszłościowych zawodów można przekonać się, nawet pobieżnie przeglądając artykuły, które odwołują się do tej tematyki. Co prawda istnieje sporo opracowań, które ją podejmują, jednak większość z nich ma charakter anegdotyczny. Spora część odwołuje się do badań, które zostały przeprowadzone na zagranicznych rynkach pracy. To powoduje, że bardzo często mamy do czynienia z niejasnymi, obarczonymi dużym marginesem błędu, domysłami.

Czytaj również: Dokąd zmierza ekonomia społeczna, tego samego autora.

Dr Łukasz Arendt z Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych wyjaśnia, że prognozowanie popytu na zawody przyszłości nie jest proste. Zwłaszcza, jeżeli chce się wyjść poza intuicyjne domysły. – Trudności w przewidywaniu zawodów przyszłości polegają między innymi na tym, że nie dysponujemy twardymi danymi statystycznymi na ten temat. Musimy opierać się na danych jakościowych, a nie ilościowych – stwierdza.

Foresight. Warto przewidywać

Łukasz Arendt podkreśla jednak, że warto jest robić tego typu przewidywania. Jednym z instrumentów wiarygodnych i pomocnych w ustaleniu zawodów oraz nisz, które zostaną zagospodarowane, są tak zwane foresighty.

Jest to metoda przewidywania, polegająca na prowadzeniu dyskusji w gronie naukowców, przedstawicieli władzy, biznesu, mediów oraz organizacji pozarządowych. W Polsce próby stworzenia takich dokumentów pojawiły się dopiero kilka lat temu. W kontekście rynku pracy warto zwrócić uwagę chociażby na „Foresight kadr nowoczesnej gospodarki” stworzony w 2009 roku przez Państwową Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości.

Przyszłość rynku pracy w Polsce i ekonomia społeczna

Sprawy jednak komplikują się, kiedy spróbujemy przenieść trendy w rozwoju rynku pracy na ekonomię społeczną. Wyróżnikami działań w tym sektorze są między innymi demokratyczne zarządzanie podmiotami, odpowiedzialność ekologiczna, czy przyczynianie się do spójności społecznej. Tradycyjny biznes, nastawiony głównie na zysk, nie musi przejmować się tego typu kwestiami, więc to z jego strony głównie będzie rozwijał się popyt na zawody specjalistyczne. Wyjątkiem może być tutaj energetyka prosumencka, która w przyszłości będzie generować wiele zielonych miejsc pracy, również tych specjalistycznych (Pisaliśmy o na ten temat w Dokąd zmierza ekonomia społeczna?).

Jak zwraca uwagę Arendt, w podmiotach ekonomii społecznej zatrudnienie znajdować mogą osoby, które często nie dysponują wyższym wykształceniem. Patrząc więc na to, co będzie pożądanym zawodem przyszłości należy „odsiać” te, które efektywnie wchłonie tradycyjny biznes. Nadal jednak pozostanie sporo przestrzeni, w których mogą operować osoby bez dużego doświadczenia zawodowego, czy wykształcenia. W dalszym ciągu będą też zwiększały się możliwości pracy dla tych, którzy szukają innych niż jedynie finansowe benefitów z pracy.

Gospodarowanie odpadami. Niemal pewny rozwój

Wiele badań skazuje na to, że w Polsce będą rozwijać się „zielone miejsca pracy”. Doskonałą niszą dla ekonomii społecznej będzie na pewno gospodarowanie odpadami i zwiększenie znaczenia recyklingu.

Według raportu „Tworzywa sztuczne – Fakty 2013” przygotowanego na zlecenie Stowarzyszenia Producentów Tworzyw Sztucznych Plastics Europe w 2012 roku, w krajach Unii Europejskiej oraz w Norwegii i Szwajcarii recyklingowi poddano 6,6 mln ton tworzyw sztucznych, czyli 23,6% odpadów wyprodukowanych w tym czasie na kontynencie. W tym samym czasie 35,6% odpadów zostało wykorzystanych jako źródła energii, a nieco ponad 38% było składowanych. W sumie recykling i odzysk energii z tworzyw sztucznych osiągnął w 2012 roku poziom prawie 62%.

Proekologiczny trend pozyskiwania energii z odpadów i wzrost znaczenia recyklingu tworzyw sztucznych utrzymuje się przynajmniej od 2006 roku. Produkcja tworzyw sztucznych w Europie nie osiągnęła jeszcze wartości sprzed kryzysu, ale wciąż wzrasta.

Warto przy tym zwrócić uwagę również na trudno mierzalny, ale istotny komponent świadomości społecznej oraz mody na proekologiczny tryb życia. Można przytoczyć przykłady choćby takich akcji społecznych jak targi „Przetwory”, podczas których prezentowany jest „design z odzysku”. Nie należy bagatelizować tego typu inicjatyw, ponieważ mają one bardzo silną funkcję kulturotwórczą.

Ekologia i pomoc

Przykładem tego, w jaki sposób ekonomia społeczna może wkraczać w takie obszary, jak gospodarowanie odpadami, jest stowarzyszenie EKON. Jego działania koncentrują się na aktywizacji zawodowej i tworzeniu miejsc pracy dla osób najbardziej zmarginalizowanych na rynku pracy, czyli chorych psychicznie. W 2013 roku ok. 200 osób znalazło zatrudnienie w „zielonych miejscach pracy”. Kolejne 1200 osób zostało zatrudnionych w firmach na terenie całego kraju.

Na rozwój ekonomii społecznej w branży ochrony środowiska zdaniem Marty Jabłońskiej, prezeski stowarzyszenia, wskazują dwa zjawiska. – Po pierwsze, śmieci nie są zbyt dochodowym biznesem – mówi Jabłońska. Tradycyjny biznes będzie więc raczej stronił od tego typu działalności. Prezeska stowarzyszenia zwraca również uwagę na wymogi prawa unijnego, które nakłada i będzie nakładać coraz bardziej restrykcyjne limity dotyczące recyklingu.

Lokalna ekonomia społeczna

Gmina Bałtów leży w województwie świętokrzyskim w powiecie ostrowieckim. Dzisiaj, jak mówi Jarosław Kuba ze Stowarzyszenia na rzecz Rozwoju Gminy Bałtów „Bałt”, w gminie nie pracują jedynie ci, których sposobem na życie jest niepracowanie, a poziom bezrobocia w gminie porównuje do poziomu bezrobocia w Holandii. Sytuacja w tym miejscu wyglądała o wiele gorzej w 2001 roku. Wtedy bezrobocie znacznie przekraczało 30%. – Generalnie sytuacja była dramatyczna. Mieliśmy do czynienia z bardzo wysokim bezrobociem, ale też samorząd, nie był przygotowany na sprostanie wyzwaniom – stwierdza Jarosław Kuba. Dzisiaj w gminie jest już zupełnie inaczej (o historii działalności Stowarzyszenia „Bałt” czytaj w Atlasie Dobrych Praktyk Ekonomii Społecznej).

Dzisiaj w gminie Bałtów działa sieć podmiotów ekonomii społecznej. Praca stowarzyszenia stworzyła środowisko, które przyciągnęło tradycyjny biznes. Jak podkreśla Kuba, taki sukces był możliwy dzięki zaangażowaniu lokalnych mieszkańców, którzy są ekspertami w dziedzinie swojego regionu. Projekty podobne do działań stowarzyszenia „Bałt” mogą być receptą na problemy społeczności lokalnych, które borykają się z dużym bezrobociem. – Ekonomia społeczna jest jednym z dobrych pomysłów na to, żeby prowadzić przemyślaną politykę rewitalizacji społeczności – stwierdza. – Myślę, że jest o tyle ważna, że tworzy swoją pozycję w oparciu o szeroko pojęte partnerstwa: samorządów, sektora gospodarczego i społeczny. Możliwość skuteczniejszego działania jest o wiele, wiele większa niż w przypadku działania zamkniętego w jednej instytucji, sektorze, czy regionie – dodaje.

Turystyka w cenie

Trudno jest jednoznacznie zdefiniować przyszłość lokalnej ekonomii społecznej w odniesieniu do konkretnej branży. Jak zauważył Jarosław Kuba, gospodarczy i społeczny potencjał niewielkich regionów mogą dostrzec sami mieszkańcy znający najlepiej miejscowe zasoby. To od ich decyzji może zależeć kierunek rozwoju. – Obszary, które mogą się rozwijać to na przykład praca związana z dziedzictwem obyczajowo-kulturowym i historycznym. Do tego wymieniłbym gospodarstwa agroturystyczne, farmy ekologiczne. Wszystkie te nisze mogą być świetnie zagospodarowane przez sektor gospodarki społecznej – wymienia. I dodaje, że w branży turystycznej może pracować niemal każdy.

Jarosław Kuba zwraca również uwagę na inną, mniej związaną z lokalną działalnością niszę, która w przyszłości będzie generować miejsca pracy w ekonomii społecznej. – Przyszłość widzę również w szeroko rozumianej działalności twórczo-artystycznej. Dzisiaj wciąż jest to w Polsce mało wyzyskany obszar. Ma na myśli na przykład sztukę użytkową, przedsięwzięcia, które dzięki recyklingowi już wytwarzają i będą wytwarzać designerskie przedmioty.

Inne formy ekonomii społecznej

Jedną z gałęzi ekonomii społecznej, do której literatura fachowa wciąż przywiązuje niewielką wagę, są społeczne formy wymiany doświadczeń i czasu (czasem nazywane ekonomią współdzieloną). Powodów pomijania przez fachowe opracowania tych często nieformalnych przejawów ekonomii społecznej może być kilka. Po pierwsze bardzo trudno jest postawić jasną granicę, gdzie kończy się koleżeńska/sąsiedzka uprzejmość, a gdzie zaczyna się ekonomia społeczna. Po drugie istotny może być częsty brak formy prawno-instytucjonalnej tego typu wymiany. Trzecia kwestia, to problem badawczy: trudno jest zmierzyć przepływ usług, które są niemal z definicji niemierzalne.

Za jedną z form takiej ekonomii społecznej można uznać coachsurfing, czyli możliwość przenocowania kogoś w swoim mieszkaniu w zasadzie bez oczekiwania zapłaty. Z tej formy wymiany korzystają głównie ludzie młodzi, którym zależy na oszczędzeniu podczas wakacji. Coachsurfing ma również walor społecznej i międzykulturowej integracji – często nocuje się u osób z innych krajów, czy regionów kraju. Pośredniczeniem w coachsurfingu trudnią się specjalne portale internetowe.

Podobnie działają portale carpoolingowe, tj. takie, które umożliwiają nieznanym sobie osobom podróżowanie tym samym samochodem w określonym kierunku. W tym przypadku zazwyczaj mamy do czynienia z pewną formą zapłaty: osoby, które oferują możliwość podwiezienia kogoś oczekują w zamian na przykład „dorzucenia się” do benzyny. W tej aktywności ważna jest obopólna korzyść oraz, podobnie jak w przypadku coachsurfingu, walor integracyjny. Często osoby, które korzystają z tego typu ofert, później utrzymują kontakty z ludźmi poznanymi podczas podróży.

Nauczę cię grać na gitarze, a ty pomaluj mi pokój

Kolejną ciekawą formą ekonomii współdzielnia może być forma wymiany doświadczeń. W internecie i na portalach społecznościowych bez trudu można znaleźć oferty „nauka za naukę”. W ten sposób jedna osoba może nauczyć inną grać na instrumencie, a ta z kolei odwdzięcza się nauczeniem gotowania. Samopomocowe instytucje tego typu mogą przybierać różne formy od skill-trade, czyli właśnie wymiany uczeń-nauczyciel, przez banki czasu, gdzie „zarobkiem” są godziny, które można wymieniać z innymi członkami nieformalnej instytucji.

Wydaje się, że takie formy działalności ekonomii społecznej, choć rachityczne i trudne do zbadania, będą się upowszechniać wraz z prekaryzacją społeczeństw, czyli w tym przypadku, funkcjonowania osób na rynku pracy w oparciu o elastyczne formy zatrudnienia. Czy jednak ekonomia wymiany może tworzyć miejsca pracy? Na pierwszy rzut oka wydaje się, że nie. Jeśli jednak przyjrzymy się bliżej zagadnieniu, okaże się, że bardzo wiele spośród przedsięwzięć związanych z ekonomią wymiany opiera się na nowych technologiach. Musi bowiem istnieć pośrednik łączący osoby, chętne do wymiany. Tym pośrednikiem są nowoczesne kanały komunikacyjne takie jak portale, czy aplikacje na smartfony. W Polsce istnieją organizacje, które prowadzą platformy e-lerningowe, czy banki czasu. Tego rodzaju usługi wymagają programistów, którzy stworzą odpowiednie aplikacje, ale również osoby zarządzające treściami na stronach, administratorzy danych etc. Można się więc spodziewać, że ekonomia wymiany, ta prowadzona przez podmioty ekonomii społecznej, stworzy również miejsca pracy dla specjalistów z branży IT.

Jednak w dłuższej perspektywie wpływ ekonomii współdzielenia na relacje pracy i gospodarkę może być znacznie większy niż pojedyncze zlecenia dla informatyków. Na świecie już teraz obserwujemy społeczności starające się w ramach rozwiniętych gospodarczo społeczeństw funkcjonować poza systemem rynkowym. Ustanawiane są lokalne waluty, tworzy się kooperatywy, które radykalnie negują pieniądz, jako środek wymiany dóbr i usług, proponując własne rozwiązania (pisaliśmy na ten temat w tekście Spółdzielnia, która chce zmienić świat). Ten ruch, choć w dalszym ciągu marginalny i w związku z tym wymyka się analizom forsight, rośnie w siłę. Rynek zaś w odpowiedzi na takie działania być może będzie wyraźniej zauważał potrzebę dostosowania się do zasad zrównoważonego rozwoju. I to jest szansa dla ekonomii społecznej.

Kamil Fejfer dla Ekonomiaspoleczna.pl

Przyszłość miejsc pracy w ekonomii społecznej i próba zarysowania tendencji rozwojowych będzie tematem jednej z sesji na zbliżających się Ogólnopolskich Spotkaniach Ekonomii Społecznej

 

Artykuł pochodzi z portalu: Ekonomiaspoleczna.pl

więcej

Eksperci

Karolina Cyran-Juraszek

Karolina_Cyran_Juraszek

Emilia Jałoszyńska

emila jaloszynska

Rafał Górski

rafal_gorski

Dawid Wawrzyniak

dawid_wawrzyniak

Sylwia Kobayashi

Sylwia_Kobayashi

Szymon Sikorski

sikorski

Robert Kawałko

Robert Kawałko

Jerzy Mika

Jerzy Mika

Agnieszka Krawczyk

agnieszka_krawczyk_

Becky Ann Gilbert

Becky

Jochen Schiel

Jochen

Karolina Cyran-Juraszek

Dyrektorka, managerka, obecnie trenerka i konsultantka wielu organizacji zajmujących się rozwojem podmiotów ekonomii społecznej. Doświadczona w zarządzaniu wieloma projektami, w tym ze środków unijnych (Sektorowy Program Operacyjny Rozwój Zasobów Ludzkich, Inicjatywa Wspólnotowa EQUAL, Program Operacyjny Kapitał Ludzki) oraz w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich. Ekspertka w kategorii „wolontariat pracowniczy” w Konkursie Dobroczyńca Roku, prowadzonym przez Akademię Rozwoju Filantropii, a także ekspertka społeczna w konkursie na Najlepsze Przedsiębiorstwo Społeczne Roku, prowadzonym przez Fundację Inicjatyw Społeczno Ekonomicznych. Związana z sektorem organizacji pozarządowych od 16 lat. W latach 2004-2008 kierowniczka projektu „Partnerstwo dla Rain Mana” fundacji SYNAPSIS, realizowanego we współpracy z siedmioma partnerami, w ramach IW EQUAL. Rezultatem projektu jest pierwsze funkcjonujące w Polsce przedsiębiorstwo społeczne, zatrudniające 24 dorosłe osoby z autyzmem. Przedsięwzięcie zostało nagrodzone tytułem „Najlepsza Inwestycja w Człowieka Europejskiego Funduszu Społecznego na rok 2007” i Europejską Nagrodą Przedsiębiorczości za rok 2007. Karolina Cyran-Juraszek kierowała przez dwa lata systemowym projektem w ramach Priorytetu 1.2. POKL, którego celem jest stworzenie zintegrowanego systemu wsparcia ekonomii społecznej w Polsce. Od dwóch lat działa w zespole Fundacji Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego, w którym zarządzała projektem Prove it PL!, w ramach którego współtworzyła część finansową innowacyjnego narzędzia do mierzenia oddziaływania i kapitału społeczno-ekonomicznego w przedsiębiorczości społecznej.

Emilia Jałoszyńska

Absolwentka Uniwersytetu Łódzkiego Wydziału Zarządzania o specjalizacji rachunkowość i zarządzanie finansami. Od lat zajmuje się kompleksową obsługą księgowo-podatkową. Posiada 10-letnią praktykę zawodową. Swoje doświadczenie zdobywała współpracując z różnymi podmiotami, w tym organizacjami non profit. Prowadziła księgi rachunkowe spółek, fundacji i stowarzyszeń, sporządzała roczne sprawozdania finansowe, rozliczała projekty współfinansowane z środków unijnych, współuczestniczyła w badaniu sprawozdań finansowych oraz audytach zewnętrznych projektów. Aktualnie aplikant na biegłego rewidenta i jednocześnie księgowa. Na bieżąco uzupełnia i udoskonala swoją wiedzę oraz umiejętności zawodowe. Prywatnie wolny czas spędza aktywnie, lubi nowe wyzwania. Nie wyobraża sobie życia bez książek, muzyki, kina, dobrej kuchni i podróży. Jej sposobem na relaks po ciężkim dniu jest szydełko i włóczka.

Rafał Górski

Absolwent Politechniki Łódzkiej, Uniwersytetu Gdańskiego, Szkoły Trenerów Organizacji Pozarządowych, Akademii Coachingu oraz Studium Menedżerskiego Mini MBA, mgr inż. informatyki. Doktorant na Wydziale Zarządzania Uniwersytetu Łódzkiego, certyfikowany doradca biznesowy Podmiotów Ekonomii Społecznej [Certyfikat Doradcy Biznesowego]. Specjalizuje się w dobrym zarządzaniu i wprowadzaniu zmian w każdych okolicznościach. W pracy menedżerskiej, coachingowej i szkoleniowej wykorzystuje idee, metody oraz narzędzia pochodzące z różnych światów, m.in. biznesu, organizacji społecznych, sportu, zakonów i wojska. Z działalnością organizacji społecznych jest związany od 1995 roku, m.in. jako prezes zarządu Instytutu Spraw Obywatelskich, aktywista kampanii „Tiry na tory” i autor rubryki „Refleksyjnie o zarządzaniu dobrami” na portalu ngo.pl. Współpracował z Youth Business Poland i Instytutem Innowacji. Udziela się społecznie w pracach Izby Coachingu . Jest partnerem zarządzającym firmy Coachownia. W czasie wolnym kształtuje swoje ciało, umysł i ducha, przygotowując się do „Selekcji”, gry terenowej opartej na testach do jednostek specjalnych, m.in. brytyjskiego SAS-u, polskiego GROM-u i amerykańskiego Delta Force.

Dawid Wawrzyniak

Posiada doświadczenie w pracy z członkami zarządów oraz wyższą kadrą zarządzającą, prowadząc coaching indywidualny, jak i grupowy m.in dla PricewaterhouseCoopers, Polkomtel, Orlen Upstrem, BGŻ, BZ WBK, Mondi, Abbott, RR Donnelley, Organic Farma Zdrowia, Pleneria, Materna Communications, Monday PR. Pracował z menedżerami takich firm jak: Aviva, IBM, Lovells, Franklin Covey, ING, Expander Prestige, Deutsche Bank, Torrex Chiesi, Pay-Back Group, Perfetti Van Melle Polska, Kancelaria Prawnicza Panfil. Ma doświadczenie jako konsultant w doskonaleniu procesów innowacyjnych oraz tworzeniu strategii przy pomocy Blue Ocean Strategy™. Posiada również doświadczenia w konsultingu strategicznym w Polsce i zagranicą. Brał udział w projektach doradczych m.in. dla PricewaterhouseCoopers, Abbott, Banku Ochrony Środowiska. Jako konsultant i coach brał udział w projekcie dla Giełdy Papierów Wartościowych, której celem było opracowanie metody badającej i określającej Kapitał Intelektualny spółek notowanych na warszawskiej giełdzie. Swoją wiedzę i doświadczenie wykorzystuje nie tylko do celów biznesowych, jest współzałożycielem i prezesem Fundacji PROCA. Mentor dla młodych przedsiębiorców, brał udział w społecznych projektach m.in: Szkoła Milionerów, Business is for you – coaching and mentoring first step to own company, Spadochron, Youth Business Poland, za co otrzymał osobiście podziękowania z rąk Księcia Karola.

Sylwia Kobayashi

Coach, doradca i fundraiser.  Posiada 20 - letnie doświadczenie w marketingu. Przez 10 lat zdobywała je w międzynarodowych korporacjach pracując w działach PR , komunikacji marketingowej.  Zebrała doświadczenia z komunikacji marketingowej na rynkach B2B i B2C, prowadząc kampanie wprowadzania nowych produktów rynkowych lub budowania i zmiany marki. Od blisko 10 lat związana z 3. sektorem.  Z satysfakcją i radością zbudowała sprawnie działający i dający fundacji różnorodne źródła dochodu fundraising, a co za tym idzie dużą grupę darczyńców w WWF Polska. Jej doświadczenie dotyczy zarówno pracy z darczyńcami indywidualnymi – w skali masowej,  jak też indywidualnej,  a także z darczyńcami korporacyjnymi.  Z radością dzieli się ze swoimi klientami doświadczeniem w budowaniu zespołu jako infrastruktury dla fundraisingu. Bardzo bliskie jest jej zarówno strategiczne długofalowe planowanie,  jak i detaliczne,  operacyjne przygotowanie każdego etapu projektu.  A najważniejszy staje się na koniec dialog z darczyńcą. Właścicielka Pracowni Coachingu i Fundraisingu ”Sentio”.

Szymon Sikorski

Prezes i strateg w firmie Publicon. Prezes bieżącej kadencji Zarządu Polskiego Stowarzyszenia Public Relations, w zarządzie stowarzyszenia od 2008. Członek Rady Etyki Public Relations. Założyciel i pomysłodawca cyklu konferencji Social Media Day, promującej rewolucję, jaka dokonuje się dzięki nowym mediom (socialmediaday.pl). Założyciel i prezes Stowarzyszenia OpenGov.pl, zajmującego się transparentnością komunikacji instytucji publicznych. Juror krajowych i międzynarodowych konkursów branżowych (Złote Spinacze, Bright Awards). Pomysłodawca i główny organizator cyklu PR Regionów. Absolwent dziennikarstwa i komunikacji społecznej oraz filozofii na Uniwersytecie Wrocławskim. Wykładowca Uniwersytetu Wrocławskiego, Wyższej Szkoły Europejskiej im. ks. Tischnera w Krakowie i wielu innych uczelni wyższych. Ekspert i trener w programie „Markowa Gmina”. Trener w projekcie Ministerstwa Rozwoju Regionalnego „Strategicznie dla rozwoju”. Pracował na rzecz największych marek i instytucji. Lider projektu nagrodzonego w 2012 roku Złotym Spinaczem w kategorii Lobbying & Public Affairs. Autor i współautor wielu publikacji branżowych.

Robert Kawałko

Absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz stypendysta Uniwersytetu Fryburskiego w Szwajcarii. Kierował działami marketingu kolejno w dwóch firmach z branży IT, a następnie zdobywał doświadczenie jako fundraiser w organizacjach pozarządowych. Przez dwa lata kierował dużymi kampaniami typu direct mail. Od 2000 roku prowadzi firmę doradczą specjalizującą się w PR, fundraisingu, szkoleniach i doradzaniu organizacjom. Jest założycielem Polskiego Stowarzyszenia Fundraisingu (PSF), którego był Prezesem Zarządu w latach 2006-2012. Obecnie jest wiceprezesem i szefem działu szkoleń PSF. Będąc od 2007 roku wiceprezesem Europejskiego Stowarzyszenia Fundraisingu (ESF), z dniem 6 grudnia 2012r. objął stanowisko Prezesa Zarządu EFA. Współtworzył wiele kampanii fundraisingowych, wykładał na konferencjach m.in. w Czechach, na Słowacji, na Ukrainie, w Holandii, Japonii i na Węgrzech. Prowadził także zajęcia na kilku uczelniach (UJ, UPJP2, UEK i in.). Jest członkiem Stowarzyszenia Trenerów Organizacji Pozarządowych, Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej i Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków.

Jerzy Mika

Zajmuje się szkoleniami, zarządzaniem i doradztwem strategicznym dla NGO. Absolwent i pracownik naukowy Uniwersytetu Opolskiego. Wicedyrektor Katolickiego Instytutu Zarządzania. Prezes Towarzystwa Alternatywnego Kształcenia "TAK" w Opolu. Instruktor ZHR, współpracownik i doradca firm Maha Polska sp. z o.o. i WSOP sp. z o.o. Trener zarządzania i konsultant wielu organizacji społecznych, fundacji i stowarzyszeń, administracji samorządowej. Współpracownik Towarzystwa Doradczego Ryszard Stocki, audytor projektu NPI – audyt organizacyjny. Trener i konsultant programu naprzemiennego kształcenia inżynierów Silesianum Professional. Coach w systemie kształcenia ICAM. Właściciel firmy szkoleniowej. Od czerwca 2012 roku Prezes Zarządu Polskiego Stowarzyszenia Fundraisingu.

Agnieszka Krawczyk

Absolwentka prawa i podyplomowego studium prawa podatkowego na Uniwersytecie Łódzkim. Odbyła aplikację radcowską w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Łodzi. Doświadczenie zawodowe zdobywała w ramach praktyk aplikacyjnych, pracy w organizacjach pozarządowych oraz przy obsłudze podmiotów gospodarczych i podmiotów ekonomii społecznej (przede wszystkim spółdzielni socjalnych). Brała udział w pracach nad projektem ustawy o firmie społecznej, była członkinią grupy ds. lobbingu i legislacji powołanej w ramach realizacji projektu „KŁOS”. Żywo zainteresowana zagadnieniami legislacji w zakresie ekonomii społecznej.

Becky Ann Gilbert

Urodziła się w 1969 r. w USA. Karierę zawodową rozpoczynała jako konsultantka ds. PR – najpierw w amerykańskim Ministerstwie Kultury, następnie w Smithsonian Institution w Waszyngtonie. Od 1996 r. mieszka w Niemczech. Podczas studiów z zakresu komunikacji społecznej i biznesowej pracowała jako freelancer dla Deutsche Welle - Amerykańskiej Akademii i Uniwersytetu Sztuki w Berlinie. Od 2001 r. tworzyła i zarządzała działem fundraisingu w Deutsche Museum w Monachium. Była odpowiedzialna zarówno za pozyskiwanie darowizn, sponsorów i sympatyków dla dużych projektów, takich jak „100 lat Deutsches Museum”, „Wystawa klimatu” i „Świat dziecka”, jak i za ogólne działania muzeum. Od 2003 do 2007 r. kierowała działem komunikacji Domu Kultur Świata w Berlinie. Od września 2007 r. jest dyrektorem rozwoju w Europejskiej Szkole Zarządzania i Technologii. Od 2001 r. członkini DFRV. W 2005 r. założyła Sekcję Fundraisingu Na Rzecz Kultury i Sztuki. W zarządzie DFRV od 2006 r.

Jochen Schiel

Od 2006 roku niezależny konsultant specjalizujący się w małych organizacjach non-profit. Wcześniej (1995-2006) zdobywał doświadczenie w obszarze operacyjnego fundraisingu (budowanie strategii fundraisingowych, tworzenie fundacji, fundusze), a także jako Dyrektor Zarządzający Pan y Arte (Dietmar Schönherr). Absolwent Akademii Fundraisingu, wykładowca od 2009 r.